มข. โชว์ 2 นวัตกรรมสุดล้ำเซนเซอร์ตรวจฝุ่นและโดรนตรวจคุณภาพน้ำ

15 มี.ค. 2562 07:55 น.
ขอนแก่น - มหาวิทยาลัยขอนแก่น โชว์ 2 นวัตกรรม เซนเซอร์ตรวจฝุ่นในอากาศ และ โดรนตรวจสอบคุณภาพน้ำ ภายใต้โครงการนวัตกรรมเพื่อเฝ้าระวังและลดผลกระทบของมลภาวะสิ่งแวดล้อมต่อสุขภาพ

วันที่ 14 มีนาคม 2562 ที่ห้องประชุม auditorium อุทยานวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น   ดร.สมศักดิ์ จังตระกูล ผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น ได้เป็นประธาน เปิดงานนักวิจัยพบสื่อ “โครงการนวัตกรรมเพื่อเฝ้าระวังและลดผลกระทบของมลภาวะสิ่งแวดล้อมต่อสุขภาพ”  โดยมีรศ.นพ.ชาญชัย  พานทองวิริยกุล รักษาการแทนอธิการบดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น คณะที่ปรึกษา และทีมงานวิจัยร่วมแถลงข่าวจำนวนมาก โดย รศ. นพ. ชาญชัย  ได้มอบกล่องเซนเซอร์ สำหรับติดตั้งบนรถสาธารณะ ให้แก่ ผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น จำนวน 5 กล่อง เพื่อตรวจวัดคุณภาพอากาศ ในเขตอำเภอเมืองจังหวัดขอนแก่นด้วย

 

 

  รศ.นพ.ชาญชัย  พานทองวิริยกุล รักษาการแทนอธิการบดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าวว่า บทบาทความร่วมมือของมหาวิทยาลัยขอนแก่นในการพัฒนาสังคมที่มีมาอย่างต่อเนื่องกว่า 50 ปี โดยมุ่งมั่นผลิตบัณฑิต เผยแพร่งานวิชาการ สร้างองค์ความรู้ใหม่และผลิตนวัตกรรมด้วยงานวิจัย ซึ่งงานนักวิจัยพบสื่อครั้งนี้เป็นการเผยแพร่ผลงานที่ผ่านมาและแผนการที่จะดำเนินต่อไปของโครงการนวัตกรรมเพื่อเฝ้าระวังและลดผลกระทบของมลภาวะสิ่งแวดล้อมต่อสุขภาพ   

 

 

รศ.พญ.ศิริรัตน์  อนุตระกูลชัย หัวหน้าโครงการป้องกันและชะลอโรคไตเรื้อรังในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ(Chronic Kidney Disease Prevention in the Northeast of Thailand: CKDNET) และโครงการนวัตกรรมเพื่อเฝ้าระวังและลดผลกระทบของมลภาวะสิ่งแวดล้อมต่อสุขภาพ กล่าวความเป็นมาของโครงการ ว่า โครงการป้องกันและชะลอโรคไตเรื้อรังในภาคตะวันออกเฉียงเหนือหรือ CKDNET ได้รับงบประมาณอุดหนุนทั่วไปจากรัฐบาลผ่านทางมหาวิทยาลัยขอนแก่น ให้ดำเนินการป้องกันและลดโรคไต มาตั้งแต่ปีงบประมาณ 2559 จนถึงปัจจุบัน ซึ่งการดำเนินงานได้ร่วมมือกับหลากหลายเครือข่ายและดำเนินงานครอบคลุมหลายภาคส่วน ได้แก่ การสร้างรูปแบบป้องกันโรคไตในเมืองและชนบท การจัดทำระบบเชื่อมต่อข้อมูลสารสนเทศ การอบรมบุคลากรทางการแพทย์และ อสม. การจัดทำสื่อในรูปแบบที่หลากหลายเพื่อให้เข้าถึงประชาชน การพัฒนาระบบดิจิตอลและนวัตกรรมเพื่อการคัดกรองและรักษาโรคไต โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และภาวะอ้วน (เช่น เครื่องสุขศาลา ที่สามารถประมาณค่าระดับน้ำตาลโดยไม่ต้องเจาะเลือด ค่าความดันเลือด ส่วนสูง น้ำหนัก ดัชนีมวลกาย และปริมาณไขมันในร่างกาย)

รวมถึงอีกหนึ่งโครงการที่จะกล่าวถึงในวันนี้ ได้แก่ โครงการนวัตกรรมเพื่อเฝ้าระวังและลดผลกระทบของมลภาวะสิ่งแวดล้อมต่อสุขภาพ โดยได้รับความร่วมมือจากคณาจารย์จากหลายคณะ ในมหาวิทยาลัยขอนแก่น ทั้งคณะ คณะวิทยาศาสตร์  คณะสาธารณสุขศาสตร์  คณะเทคนิคการแพทย์    สยปพ. และหน่วยงานภายนอกมหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้แก่ สถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ และโรงไฟฟ้าพลังน้ำภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เขื่อนอุบลรัตน์

 

 

            จากข้อมูลการศึกษาที่ผ่านมาทั้งในและต่างประเทศ และของโครงการฯ พบว่ามลภาวะสิ่งแวดล้อมทางอากาศ ดินและน้ำส่งผลกระทบต่อสุขภาพ ทางโครงการจึงได้พัฒนานวัตกรรมเพื่อเฝ้าระวังและลดผลกระทบดังกล่าว โดย นางสาวอุดมลักษณ์ เพียรสุขเวช นักวิจัยในโครงการฯ ได้พัฒนาการเขียนโปรแกรมเพื่อนำข้อมูลเปิดเผยในระบบดาวเทียมของนาซา (NASA) มาใช้ประโยชน์ทางสาธารณสุข พบว่าสามารถประมาณค่าฝุ่นละอองขนาดเล็กในอากาศ ทั้งอนุภาคขนาดเล็กกว่า 2.5 (particulate matter; pm2.5) และ 0.55 (pm0.55) ไมครอน รวมถึงแยกชนิดของฝุ่นละอองขนาดเล็ก เช่น อนุภาคคาร์บอนดำ ฝุ่นแร่ และแก๊ส เช่น ไนโตรเจนไดออกไซด์ ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ เป็นต้น และพบว่าปริมาณและการกระจายของอนุภาคเล็กๆนี้สัมพันธ์กับอัตราการเจ็บป่วยจากโรคต่างๆ อาทิ โรคในระบบทางเดินหายใจ โรคหัวใจและหลอดเลือด และโรคไต

ดร. ชวิศ ศรีจันทร์ อาจารย์ประจำ คณะวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ และ Nano-electronics and Biomedical Innovation Center: NBIC Lab) ร่วมกับนักศึกษาที่กำลังศึกษาปริญญาตรีในรายวิชาสมองกลฝังตัว ได้พัฒนาการเชื่อมต่อระบบเซนเซอร์ที่วัดดัชนีคุณภาพอากาศ (air quality index; AQI) และปริมาณฝุ่นละอองฝอย (pm1, 2.5 และ 10) ที่แสดงผลแบบเรียลไทม์ในแอพพลิเคชั่น โดยมีทั้งรูปแบบที่แสดงค่าในมือถือของผู้ที่พกพาเซนเซอร์ และรูปแบบที่ติดตั้งบนรถสาธารณะและอากาศยานไร้นักบิน (โดรน) ทำให้ทราบค่าดัชนีคุณภาพอากาศและฝุ่นละอองฝอย ในตำแหน่งที่รถหรือโดรนเคลื่อนผ่าน ซึ่งคณะผู้วิจัยได้ทดลองติดตั้งเซนเซอร์ที่รถบัสสาธารณะในมหาวิทยาลัยขอนแก่น และประมวลผลเป็นภาพรวม

 

 

นอกจากการเฝ้าระวังมลภาวะทางอากาศแล้ว นักวิจัยในโครงการซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการตรวจและพัฒนาคุณภาพแหล่งน้ำ จากคณะวิศวกรรมสิ่งแวดล้อม วิศวกรรมโยธา วิศวกรรมคอมพิวเตอร์ คณะวิทยาศาสตร์ คณะสาธารณสุขศาสตร์และคณะเทคนิคการแพทย์ ได้วางแผนพัฒนาแหล่งน้ำในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยทางโครงการได้ร่วมมือกับเจ้าหน้าที่โรงไฟฟ้าพลังน้ำภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เขื่อนอุบลรัตน์ และ สทป. เพื่อเฝ้าระวังและพัฒนาคุณภาพของแหล่งน้ำในพื้นที่อุบลรัตน์และบริเวณจังหวัดใกล้เคียง โดยวิเคราะห์และเฝ้าระวังการปนเปื้อนของสารในแหล่งน้ำ ดิน และในสัตว์น้ำ ด้วยการตรวจคุณภาพน้ำและนำข้อมูลที่เปิดเผยจากดาวเทียม มาประกอบเพื่อเฝ้าระวังและแจ้งเตือนมลภาวะที่เกิดขึ้น และ สทป. ได้ใช้โดรนทำแผนที่บริเวณที่ควรเก็บน้ำมาตรวจวัดคุณภาพ นอกจากนี้มีการพัฒนานวัตกรรมที่ทราบผลประเมินคุณภาพที่รวดเร็วและประหยัดค่าใช้จ่าย โดยทำเซนเซอร์ตรวจวัดคุณภาพน้ำและตรวจหาสาหร่ายไซยาโนแบคทีเรียผ่านกล้องของโทรศัพท์มือถือ และมีการเทียบค่ากับผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ

 

 

สำหรับแผนการดำเนินงานในอนาคตของโครงการ  คือ การทำแอพพลิเคชั่นแจ้งเตือนคุณภาพอากาศ ความเสี่ยงต่อสุขภาพและแนวทางป้องกัน เพื่อให้ประชาชนทราบวิธีดูแลสุขภาพของตนเอง และนำระบบเชื่อมต่อเซนเซอร์ที่เฝ้าระวังมลภาวะทางสิ่งแวดล้อมไปใช้ในวงกว้าง และตรวจสุขภาพประชาชนในพื้นที่ที่สัมผัสกับมลภาวะ เพื่อป้องกันหรือลดความรุนแรงของโรคที่อาจเกิดขึ้น รวมถึงร่วมมือกับชุมชนในการดูแลคุณภาพของแหล่งน้ำให้อยู่ในเกณฑ์ที่ ปลอดภัยต่อการอุปโภคและบริโภค นอกจากนี้โครงการได้วางแผนพัฒนาเครื่องสุขศาลา ให้อยู่ในรูปหุ่นยนต์ (robot) และสายรัดข้อมือ ที่สามารถคัดกรองโรคไต โรคหัวใจ และโรคมะเร็ง ได้ตั้งแต่ระยะเริ่มแรก

 

 

             

คุณภาพชีวิต